ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΠΑΝΑΓΟΥΛΗΣ:

ΠΡΩΤΑΓΩΝΙΣΤΗΣ ΑΛΛΑ ΟΧΙ ΧΟΛΛΙΓΟΥΝΤΙΑΝΟΣ

Γράφει ο Δρ. Αριστείδης Δ. Πάνος _ Πολιτειολόγος

Η πρόσφατη είδηση στα ΜΜΕ, του γραπτού και ηλεκτρονικού τύπου, περί κινηματογραφήσεως της ζωής του Πρωταγωνιστή της Αντίστασης, κατά των συνταγματαρχών της 21ης Απριλίου 1967, Αλέξανδρου Παναγούλη δημιούργησε ανάμεικτα αισθήματα στους υποψιασμένους και ευαίσθητους δημοκρατικά Έλληνες Πολίτες. Και αυτό φάνηκε και από το γεγονός ότι η είδηση, δεν έμεινε μόνο στην αναφορά του γεγονότος αλλά σε μία, έστω και μέσης αναγνωσιμότητας και τηλοψίας αναφορά, η οποία σχολιάσθηκε κιόλας.

Έτσι έγινε  μια γενικότερη αναφορά στο θέμα απασχολώντας  την προσοχή της κοινής γνώμης  και ακολούθησαν ορισμένες διαπιστώσεις και καταγραφές.

Η παρουσίαση από το σελιλοϊντ της ζωής προσωπικοτήτων με παγκόσμια αναγνώριση, όπως του Παναγούλη, είναι ένα εγχείρημα αμφίσημης σημασίας και ενδιαφέροντος. Αφενός καθιστά, σε ευρύτερα λαϊκά στρώματα, τη ζωή και τη δράση, το ήθος και τη δύναμη αυτών των προσωπικοτήτων, γνωστά , αφετέρου όμως εμπερικλείει και τον κίνδυνο, η μη σωστή παρουσίασή του να δημιουργήσει λανθασμένες εντυπώσεις στο κοινό που θα παρακολουθήσει μια κινηματογραφική παρουσίαση με ενδεχόμενες καταστρεπτικές συνέπειες, εάν στο βωμό μιας λαϊκίζουσας εμπορικής επιδίωξης αποκρυβεί ή παροραθεί ή διαστρεβλωθεί η ουσιαστική παρουσία και κατάθεση του πρωταγωνιστή εν προκειμένω του αγωνιστή Παναγούλη.

Πριν όμως αναφερθούμε στην ουσία αυτή καθ’ αυτή της κινηματογραφικής παρουσίας του Αλέξανδρου Παναγούλη, οφείλουμε να σημειώσουμε ότι αυτό έπρεπε να είχε γίνει ήδη από την ελληνική καλλιτεχνική κοινότητα πρωτίστως, αλλά είναι γνωστό ότι οι Έλληνες καλλιτέχνες μπολιασμένοι και ελαυνόμενοι από τη αριστερή…. Προοδευτική κουλτούρα τους δεν ασχολούνται με αυτούς. Αυτό συμβαίνει και με τα ιστορικά γεγονότα. Μόνο η αριστερά έχει καλλιτεχνική… τροφή για τους Έλληνες παραγωγούς και σκηνοθέτες.

Πέραν αυτού όμως, οι κομματικές ελίτ δεν είχαν λόγο να ενδιαφερθούν για τον Παναγούλη. Τη Δεξιά δεν την αφορούσε, δεν ήταν δικός της, τον κεντροαριστερό χώρο δεν τον συνέφερε διότι ο κύριος εκφραστής του χώρου αυτού μετά την μεταπολίτευση, ο Αν. Παπανδρέου είχε συγκρουστεί με τον Παναγούλη. Άρα εις την λησμοσύνη. Η καλύτερη συνταγή.

Αντίθετα εδώ πρέπει να επισημάνουμε ότι το Κ.Κ.Ε. αντιθέτως έχει μια παράδοση και μία συστηματική τακτική (και από την πλευρά του καλά κάνει) να προβάλει κάθε πρόσωπο ή γεγονός που του προσδίδει πόντους στον ιστό της ιστορίας. Αυτό βέβαια, για όσους υιοθετεί όπως η περίπτωση Μπελογιάννη τον οποίο έχουν αγιοποιήσει, αντιθέτως βέβαια με άλλες περιπτώσεις που έχουν εξαφανίσει, έστω κι αν αναδρομικά-κομματικά έχουν αποκαταστήσει, περίπτωση Πλουμπίδη. Και βέβαια δεν είναι σκοπός του παρόντος σημειώματος να κάνει συγκρίσεις. Αλλά ο Μπελογιάννης ήρθε, παράνομα στην Ελλάδα, συνελήφθη σχετικά σύντομα, είχε μία ιδεολογική τοποθέτηση την οποία ήθελε να υπηρετήσει και με την σύλληψη και εκτέλεσή του απέκτησε μια τεράστια φήμη ως έχων την «ηθική δικαίωση του θύματος» λόγω των συνθηκών και συγκυριών της εποχής εκείνης.

Το ίδιο έκανε και ο Πλουμπίδης και εκατοντάδες άλλοι ανώνυμοι ομοϊδεάτες του. Χωρίς καμία παγκόσμια ή έστω και πανελλήνια αναγνώριση.

Ο Αλέξανδρος Παναγούλης αγωνιστής για πανανθρώπινα ιδανικά και αποδεκτά από όλους, την παγκόσμια κοινότητα δηλαδή, για την Ελευθερία και τη Δημοκρατία, έδωσε τη μάχη μαζί με τους συντρόφους του στην οργάνωση «Ελληνική Αντίσταση», όχι κατά πρόσωπο μόνο με την απόπειρα κατά του Δικτάτορα Γ. Παπαδόπουλου, αλλά και μέσα από τον εντοιχισμό του στον τσιμέντινο κελί που τον είχαν ουσιαστικά ενταφιάσει.

Για αυτό και στις χώρες της Λατινικής Αμερικής, όπου η βαριά μπότα των δικτατοριών, ακόμη και τώρα σε ορισμένες απ’ αυτές, εξακολουθεί να υπάρχει, ο Αλέξανδρος Παναγούλης αποτελεί ισότιμο και ισάξιο ίνδαλμα όπως ο Τσε Γκεβάρα. Χαρακτηριστικές οι αναφορές σε αυτόν του Ούγκο Τσάβες.

Χρειάζεται λοιπόν μεγάλη περίσκεψη για το εγχείρημα που πάει να αποτολμηθεί με την κινηματογράφηση της ζωής του.

Δεδομένου δε ότι το σενάριο θα βασιστεί στο βιβλίο της Οριάννας Φαλάτσι – που υπήρξε για ένα μικρό διάστημα σύντροφος του Αλέκου – όπου συνυπάρχουν στοιχεία ηρωικά αλλά και ανθρωπίνων συναισθηματικών εξάρσεων από τη συγγραφέα, ελλοχεύει ο κίνδυνος να περιπέσει η όλη υπόθεση σε κατάσταση “Μελό”.

Καίτοι υπάρχουν και άλλα βιβλία όπως «ο Αλέξανδρος Παναγούλης: Πρωταγωνιστής και Βάρδος της Αντίστασης», “Ο Αλέξανδρος Παναγούλης που γνώρισα”  που τον σκιαγραφούν αδρά ή το βιβλίο του Κ. Μαρδά «Πρόβες Θανάτου».

Δεδομένου δε των δύο παραγόντων που κινούν την ανθρώπινη φύση το συναίσθημα (Das Wir δηλ. το εμείς) και το χρήμα (Das Geld) όπως υποστηρίζουν και οι Γερμανοί κοινωνιολόγοι, ο φόβος είναι οι παραγωγοί, οι κληρονόμοι των δικαιωμάτων του βιβλίου της Φαλάτσι, ο σκηνοθέτης και οι πρωταγωνιστές μήπως υποκύψουν σε αυτές τις πιο πάνω «σειρήνες» και ο Αλέξανδρος Παναγούλης έχει την τύχη άλλων ανάλογων Χουλιγουντιανών εγχειρημάτων.

Εγχειρημάτων γλυκανάλατων αλλά ευκολοχώνευτων όπως ο Μ. Αλέξανδρος, οι Σπαρτιάτες και άλλα ηχηρά, ανιστόρητα, παρόμοια, τα οποία απέφεραν χρήματα στα ταμεία των παραγωγών και δάκρυα (συναίσθημα) στα μάτια των θεατών. Άμποτε να διαψευσθούμε!

Επιμέλεια  ‘Εφη Γεωργοπούλου